| NAUKA na dzis-MLM-Praca na jutro-BEZPIECZENSTWO I ZDROWIE na ZAWSZE =HERBALIFE
Od dziecka marzysz o zawodzie
hutnika, geodety, kolejarza albo kosmonauty? A mo¿e nie
masz jeszcze pojêcia, co tak naprawdê chcia³by¶ w przysz³o¶ci
robiæ? Lepiej dobrze siê nad tym zastanów i odpowiednio
wybieraj kierunek kszta³cenia. S± bowiem zawody, którym
specjali¶ci od rynku pracy wró¿± niez³± przysz³o¶æ. S± jednak
i takie, w których za jaki¶ czas trudno bêdzie znale¼æ zatrudnienie.
¦wiat zmienia siê coraz szybciej. Dotyczy
to tak¿e zajêæ wykonywanych przez ludzi, by zarobiæ na swoje
i rodziny utrzymanie. Byæ mo¿e Twoi dziadkowie pamiêtaj±
jeszcze, czym zajmowa³ siê bednarz albo rymarz. Twoi rodzice,
a mo¿e nawet Ty sam pamiêtasz, ¿e w pobli¿u znajdowa³ siê
szewc, który rêcznie robi³ buty. Dzi¶ albo ju¿ tego zak³adu
nie ma, bo wszyscy kupuj± buty w sklepach, albo szewc kupi³
maszyny, które formuj± i klej± czy zszywaj± elementy pantofla,
albo mo¿e ledwie wi±¿e koniec z koñcem, reperuj±c obuwie
garstki klientów, którzy chc± lub musz± korzystaæ z jego
us³ug.
Takie zmiany dotykaj± nie tylko rzemie¶lników.
Podobnie sta³o siê z ca³ymi ga³êziami gospodarki, na przyk³ad
z tak zwanym przemys³em ciê¿kim. W ci±gu kilku ostatnich
lat pracê straci³y w Polsce wiele tysi±cy hutników, górników,
stoczniowców. Utrzymywanie produkcji ich zak³adów okaza³o
siê nieop³acalne, nie by³o na ni± odpowiedniego zapotrzebowania,
by³a zbyt droga. To bolesna cena, jak± musimy p³aciæ za
przemiany gospodarcze i za niezwykle szybki postêp w rozwoju
techniki i technologii.
Zanim zaczniesz szukaæ pracy:
- opanuj co najmniej jeden jêzyk obcy (najlepiej
angielski) oraz podstawy obs³ugi komputera,
- rozwijaj umiejêtno¶æ pracy w zespole,
- stale obserwuj, co siê dzieje na rynku pracy i systematycznie
siê dokszta³caj,
- nastaw siê na to, ¿e bêdziesz musia³ zmieniaæ firmê, rodzaj
pracy i przeprowadzaæ siê tam, gdzie akurat jest wolna posada,
- przygotuj siê psychicznie (a tak¿e w miarê mo¿liwo¶ci
finansowo) na to, ¿e byæ mo¿e przez jaki¶ czas bêdziesz
pozostawa³ bez pracy,
- nie licz na to, ¿e kto¶ (pañstwo) znajdzie Ci pracê -
to Ty musisz byæ aktywny i przedsiêbiorczy,
- pamiêtaj, ¿e najwiêksz± przysz³o¶æ ma sektor us³ug,
- ju¿ dzi¶ bierz pod uwagê mo¿liwo¶æ zatrudnienia siê w
krajach UE,
- nie tylko chlebem cz³owiek ¿yje - wybieraj±c zawód, nie
rezygnuj z marzeñ i zainteresowañ!
Nowa wiedza, nowe zawody
Z kolei jednak w³a¶nie ten gwa³towny rozwój
nowoczesnych technologii powoduje, ¿e powstaj± zupe³nie
nowe bran¿e, a w zwi±zku z tym i nowe zawody. Korzystasz
pewnie w domu albo w szkole z komputera. Czy zdajesz sobie
sprawê z tego, ¿e pierwsze komputery osobiste, proste i
niewiele potrafi±ce, pojawi³y siê w Polsce dopiero 20 lat
temu?
Jeszcze Twoi rodzice nawet nie s³yszeli
w dzieciñstwie czy wczesnej m³odo¶ci o zawodzie informatyka
lub operatora komputera, bo po prostu takie zawody praktycznie
u nas nie istnia³y. A dzi¶? Ludzi, których praca wi±¿e siê
w taki czy inny sposób z korzystaniem z mo¿liwo¶ci, jakie
stwarza komputer, mo¿emy liczyæ w miliony. Jeszcze oko³o
dziesiêciu lat temu nikt w Polsce nie wiedzia³, kto to taki
webmaster (po polsku: projektant stron internetowych), administrator
sieci, grafik komputerowy itp. A dzi¶ takie prace wykonuj±
u nas ju¿ tysi±ce ludzi.
Tak¿e niedawno pojawi³y siê u nas zawody
zwi±zane choæby z reklam± (np. copywriter, art director),
public relations, marketingiem, zarz±dzaniem (np. mened¿er
projektu, specjalista ds. zasobów ludzkich).
To ju¿ za Twojego ¿ycia pojawi³y siê takie
zawody, jak doradca personalny, agent ubezpieczeniowy, makler
i wiele innych. Nietrudno prorokowaæ, ¿e w niedalekiej przysz³o¶ci
pojawi± siê kolejne, których dzisiaj jeszcze zupe³nie nie
znamy.
Gwa³townie rosn±ce zapotrzebowanie na pracowników
dysponuj±cych nieznan± wcze¶niej wiedz± dotyczy nie tylko
wymienionych przyk³adowo nowych bran¿ czy specjalno¶ci.
Wielkie zmiany w stosowanych technikach i technologiach
sprawi³y, ¿e tak¿e w tradycyjnych zawodach potrzebna jest
dzi¶ zupe³nie nowa wiedza i umiejêtno¶ci. Dotyczy to przede
wszystkim obs³ugi komputera.
Czy wiesz na przyk³ad, ¿e stosunkowo niedawno,
bo na prze³omie lat osiemdziesi±tych i dziewiêædziesi±tych
wprowadzono komputery w redakcjach czasopism i drukarniach?
Wcze¶niej dziennikarze wystukiwali teksty na maszynach do
pisania, a drukarze pracowicie sk³adali artyku³y na gazetowe
kolumny za pomoc± o³owianych odlewów. I jedni, i drudzy
musieli nauczyæ siê pracowaæ w zupe³nie inny sposób - dzi¶
pisanie, ³amanie i sk³adanie gazet i ksi±¿ek odbywa siê
od pocz±tku do koñca przy pomocy odpowiednich programów
komputerowych.
Trudno te¿ sobie dzisiaj wyobraziæ choæby
sekretarkê czy urzêdnika, którzy nie potrafiliby pos³u¿yæ
siê komputerem, drukark±, kserokopiark± czy nowoczesnym
faksem. Skomputeryzowanych jest wiele bibliotek, sklepów,
muzeów. Technik komputerowych u¿ywaj± ju¿ kompozytorzy i
muzycy, graficy, prelegenci i niektórzy nauczyciele.
Co to znaczy dla Ciebie?
Po pierwsze to, ¿e pewne umiejêtno¶ci i
wiedzê musisz mieæ bez wzglêdu na to, w jakim zawodzie bêdziesz
kiedy¶ pracowa³. Czêsto dotyczy to w³a¶nie umiejêtno¶ci
pos³ugiwania siê nowoczesnymi urz±dzeniami (a tak¿e znajomo¶ci
obcych jêzyków, o czym bêdzie jeszcze mowa).
Po drugie - je¿eli tylko bêdziesz mia³
okazjê i oczywi¶cie stosowne przygotowanie, spróbuj dostaæ
siê do pracy w firmie korzystaj±cej z nowoczesnych technologii
w jakiej¶ dziedzinie.
Po trzecie jednak - i bodaj najwa¿niejsze
- na pewno wybór Twojej przysz³o¶ci zawodowej bêdzie znacznie
ograniczony, je¶li nie lubisz lub nie chcesz siê uczyæ.
Choæby tylko przywo³ane wy¿ej przyk³ady
dobitnie wskazuj±, jak szybko zmienia siê rynek pracy i
zapotrzebowanie pracodawców na umiejêtno¶ci i pewne cechy
pracowników.
Dzisiaj nawet z dyplomem ukoñczenia studiów
nie mo¿esz byæ pewien, ¿e znajdziesz posadê w wyuczonym
zawodzie i za satysfakcjonuj±ce Ciê wynagrodzenie. Firmy
coraz czê¶ciej szukaj± ludzi wszechstronnie wykszta³conych,
z wiedz± i umiejêtno¶ciami z ró¿nych dziedzin (np. in¿ynier
budowlany, ale z wiedz± z zakresu zarz±dzania, informatyk,
ale z umiejêtno¶ciami z zakresu marketingu itp.).
Najwiêksze szanse na pracê maj± dzisiaj
- w dobie zastoju w gospodarce - ale i bêd± mieli w przysz³o¶ci,
ci, którzy potrafi± szybko reagowaæ na zmieniaj±ce siê potrzeby
pracodawców, wynikaj±ce miêdzy innymi z rozwoju b±d¼ podupadania
poszczególnych bran¿, sektorów czy firm. A wiêc ci, którzy
stale bêd± siê dokszta³caæ, zdobywaæ nowe, akurat potrzebne
umiejêtno¶ci.
Spójrz, co siê dzieje z absolwentami farmacji!
Niekoniecznie trafiaj± do aptek, których przestaje przybywaæ
(zreszt± mamy ich wiêcej ni¿ wynosi ¶rednia w Unii Europejskiej).
Czekaj± na nich za to laboratoria i firmy farmaceutyczne.
Ale czêsto pierwszy etap zawodu w takich firmach to przedstawiciel
handlowy - trzeba wiêc posi±¶æ umiejêtno¶ci i z tej dziedziny.
Z kolei np. zawód brokera ubezpieczeniowego
³±czy wiedzê z finansów, ekonomii, podstaw ksiêgowo¶ci,
prawa. Wa¿na jest znajomo¶æ jêzyka angielskiego. Do tego
trzeba byæ odpornym na stres i mieæ umiejêtno¶ci negocjacyjne.
Trzeba siê nieustannie kszta³ciæ - tym bardziej, ¿e polski
rynek ubezpieczeñ wci±¿ siê zmienia i ma przed sob± - mimo
obecnego zastoju - przysz³o¶æ.
Sama nauka to jednak za ma³o. Zarówno dzi¶
jak i w przysz³o¶ci to siê nie zmieni. Ju¿ nie praca szuka
cz³owieka, ale cz³owiek pracy. Musisz zatem byæ mobilny,
czyli gotów na to, ¿e przyjdzie Ci w ¿yciu kilka razy zmieniæ
pracodawcê. Ba! Mo¿e trzeba bêdzie nawet parê razy przeprowadzaæ
siê do innych miejscowo¶ci, bo tylko w ten sposób uda Ci
siê znale¼æ jak±¶ pracê? A jeszcze do tego mo¿e siê okazaæ,
¿e nie ma innego wyj¶cia, jak tylko zmieniæ zawód. Czyli
znowu trzeba bêdzie nauczyæ siê czego¶ zupe³nie nowego.
Pracodawca bêdzie od Ciebie oczekiwa³ tak¿e
du¿ej wydajno¶ci pracy i kreatywno¶ci. Wykszta³cenie w sobie
tej drugiej cechy le¿y w Twoim interesie tak¿e dlatego,
¿e pomo¿e Ci poradziæ sobie w trudnych sytuacjach. Na przyk³ad
wtedy, gdy firma bêdzie w k³opotach i zacznie zwalniaæ ludzi,
mo¿e w³a¶nie kreatywno¶æ pozwoli Ci zaproponowaæ pracodawcy
nowy sposób wykorzystania Twoich umiejêtno¶ci i wiedzy.
Mo¿liwe, ¿e to, co przeczyta³e¶, wyda Ci
siê zbyt ogólne. Jest jednak wa¿ne, bo podpowiada, czym
powiniene¶ siê kierowaæ, my¶l±c o przysz³ej pracy. Oczekujesz
jednak zapewne na odpowied¼ na pytanie, jakie konkretne
bran¿e, rodzaje pracy, zawody czy wrêcz stanowiska bêd±
w bli¿szej i bardziej odleg³ej przysz³o¶ci po¿±dane na rynku
pracy. I sk±d czerpaæ na ten temat wiedzê.
Odpowiedzi nie s± najprostsze, ale spróbujmy.
¬ród³a takiej wiedzy s± dwa. Pierwsze to prognozy naukowców.
W Polsce taki raport przygotowa³ kilka lat temu Miêdzyresortowy
Zespó³ ds. Prognozowania Popytu na Pracê z Rz±dowego Centrum
Studiów Strategicznych. Listy zawodów, które, wed³ug autorów
raportu, mog± byæ najbardziej i najmniej potrzebne do 2010
r. znajdziesz poni¿ej.
Zawody o najwiêkszym spadku zapotrzebowania do roku 2010:
* robotnicy obróbki skóry,
* górnicy i robotnicy obróbki kamienia,
* rolnicy upraw polowych,
* rolnicy produkcji ro¶linnej i ogrodnicy,
* pracownicy ¿eglugi i lotnictwa,
* rybacy pracuj±cy na w³asne potrzeby,
* operatorzy maszyn hutniczych,
* robotnicy produkcji wyrobów w³ókienniczych, odzie¿y i
pokrewni,
* kowale, ¶lusarze i pokrewni,
* operatorzy maszyn i urz±dzeñ wydobywczych i pokrewni,
* operatorzy maszyn poligraficznych i papierniczo-przetwórczych,
* robotnicy transportu i tragarze,
* robotnicy przy pracach prostych,
* robotnicy pomocniczy w rolnictwie, rybo³ówstwie i pokrewni,
* nauczyciele nauczania pocz±tkowego,
* robotnicy poligrafii i pokrewni,
* robotnicy pomocniczy w górnictwie i budownictwie,
* operatorzy maszyn do produkcji wyrobów przemys³u lekkiego,
* robotnicy obróbki drewna, stolarze.
Zawody o najwy¿szej dynamice wzrostu zapotrzebowania
do roku 2010:
* agenci biur pomagaj±cych wprowadzeniu
dzia³alno¶ci gospodarczej i po¶rednicy handlowi,
* techniczny personel obs³ugi komputerów,
* operatorzy sprzêtu optycznego i elektronicznego,
* fizycy, chemicy i pokrewni,
* gospodarze budynków, zmywacze szyb i podobni,
* operatorzy linii produkcyjnych i robotów przemys³owych
w przemy¶le,
* informatycy,
* sekretarki i operatorzy maszyn biurowych,
* specjali¶ci nauk spo³ecznych,
* robotnicy produkcji wyrobów precyzyjnych z metali,
* pracownicy ochrony,
* pracownicy do spraw finansowych i statystycznych,
* specjali¶ci do spraw biznesu,
* pozostali specjali¶ci szkolnictwa i wychowawcy,
* pracownicy dzia³alno¶ci artystycznej, rozrywki i sportu,
* architekci, in¿ynierowie i pokrewni,
* ³adowacze nieczysto¶ci i pokrewni,
* pracownicy obs³ugi biurowej,
* pracownicy opieki osobistej,
* operatorzy maszyn do produkcji wyrobów z gumy i tworzyw
sztucznych.
¬ród³o: Rz±dowe Centrum Studiów Strategicznych,
pazdziernik 2004.
Ca³y raport jest dostêpny w Internecie pod adresem: http://www.rcss.gov.pl/mzppp/publikacje/index.htm
Drugie ¼ród³o wiedzy to w³asne obserwacje
tego, co dzieje siê w gospodarce i na rynku pracy. W najbli¿szej
okolicy (je¶li widzisz, ¿e w Twoim mie¶cie likwiduj± kopalnie,
to raczej nie planuj kariery górnika), w kraju (je¿eli przeczytasz
lub us³yszysz w radiu albo telewizji, ¿e podpisuje siê wielkie
kontrakty na budowê autostrad, to znak, i¿ bêdzie zapotrzebowanie
na zawody budowlane i pokrewne) i na ¶wiecie (postêp odkryæ
w genetyce zaowocuje potrzeb± zatrudniania wyspecjalizowanych
biologów i lekarzy).
Kto zatem bêdzie mia³ najwiêksze szanse na rynku pracy w
najbli¿szych latach?
Z analizy og³oszeñ o pracy i opinii fachowców
wynika, ¿e (oprócz wspominanych ju¿ informatyków i komputerowców)
bêd± to handlowcy. Dzi¶ nie sztuka co¶ wyprodukowaæ - o
wiele wiêksz± sztuk± jest to sprzedaæ. Stosunkowo ma³e jest
obecnie zapotrzebowanie na specjalistów na stanowiska produkcyjne
(ale uwaga! - zmieni siê to, gdy gospodarka znowu zacznie
szybciej siê rozwijaæ).
Firmy szukaj± za to ludzi do sprzeda¿y.
O znaczeniu i popularno¶ci zawodu handlowca ¶wiadczy ju¿
choæby mnogo¶æ nazw, jakimi okre¶la siê tê profesjê. Mamy
wiêc zwyk³ych handlowców, ale i przedstawicieli handlowych,
agentów, doradców klienta, specjalistów ds. sprzeda¿y, in¿ynierów
sprzeda¿y, mened¿erów rynku, kupców i ich asystentów czy
wreszcie - sales managerów i key account managerów. Jak
zwa³, tak zwa³, ale zawsze chodzi o to, by co¶ sprzedaæ.
Sprzedawcami s± te¿ tzw. przedstawiciele medyczni (czasem
nazywani te¿ przedstawicielami naukowymi), którzy pracuj±
w bran¿y farmaceutycznej. Jest to na pewno bran¿a rozwojowa,
bo, jak pokazuj± statystyki, Polacy s± w czo³ówce europejskiej
je¶li idzie o ilo¶æ kupowanych lekarstw.
Poszukiwani s± równie¿ - choæ ju¿ rzadziej
- ró¿ni specjali¶ci z zakresu finansów: g³ównie ksiêgowi,
ale te¿ na przyk³ad analitycy kosztów i kontrolerzy finansowi.
Gorzej dzi¶ z ofertami dla specjalistów z dziedziny bankowo¶ci,
maklerów, analityków z firm leasingowych, audytorów, ale
zmieni siê to, gdy gospodarka zacznie mieæ siê lepiej.
Dobra passa dla finansistów wynika z tego,
¿e firmy uwa¿aj±, i¿ nawet redukuj±c koszty, nie warto na
tych specjalistach oszczêdzaæ, bo to w³a¶nie oni rozwi±zuj±
problemy firmy. Z kolei trudno¶ci ze znalezieniem pracy
przez specjalistów z sektora banków wi±¿e siê z tym, ¿e
nie zawi±za³y siê nowe fundusze emerytalne, a w sektorze
ubezpieczeniowym panuje zastój.
Pewn± nowo¶ci± s± w Polsce tak zwane wirtualne
banki (na razie dzia³aj± trzy), ale bêdzie ich przybywa³o.
A to oznacza, ¿e poszukiwani bêd± specjali¶ci, którzy maj±
kwalifikacje z zakresu bankowo¶ci i technologii informatycznych.
Dobre perspektywy maj± te¿ specjali¶ci zajmuj±cy siê ró¿nymi
aspektami obs³ugi kart kredytowych.
Na razie trudno o pracê specjalistom z
wykszta³ceniem turystycznym i rehabilitacyjnym. Jednak fachowcy
od rynku pracy twierdz±, ¿e specjali¶ci od zdrowia i wypoczynku,
a tak¿e budowlañcy, farmaceuci, doradcy finansowi nie maj±
siê co martwiæ na d³u¿sz± metê o posady. Musz± za to przejmowaæ
siê swoj± przysz³o¶ci± ci, którzy zdecydowali siê na studia
na kierunkach zwi±zanych z marketingiem i zarz±dzaniem.
Moda na takie studia spowodowa³a, ¿e jest ich dzi¶ o wiele
za du¿o.
Prognozy zweryfikuje rynek
Oczywi¶cie wszelkie prognozy maj± to do
siebie, ¿e niekoniecznie musz± do koñca siê sprawdziæ. Na
przyk³ad zak³adany wzrost zapotrzebowania na zawody zwi±zane
z opiek± nad lud¼mi starszymi oraz organizowaniem im wypoczynku
pewnie kiedy¶ nast±pi (coraz bardziej potrzeba takich ludzi
na Zachodzie), ale raczej nie tak szybko, jak zak³adano.
Okaza³o siê bowiem po prostu, ¿e nasz system emerytalny
nie zapewni odchodz±cym z pracy na tyle wysokich ¶wiadczeñ,
by by³o ich staæ na korzystanie z takich us³ug.
Pewne jest natomiast, ¿e najbardziej bêdzie
siê rozwija³ w³a¶nie sektor us³ug. To w nim, a nie w wielkich
firmach bêdzie powstawa³o najwiêcej miejsc pracy. I w tym
jest szansa tak¿e dla Ciebie.
Wszyscy mamy coraz mniej czasu na za³atwianie
ró¿nych spraw, nie jeste¶my w stanie znaæ siê na wszystkim.
St±d bêdzie ros³a potrzeba korzystania z pomocy rozmaitych
doradców (np. finansowych, ubezpieczeniowych, prawnych itp.),
organizatorów (np. wypoczynku) czy ludzi wyrêczaj±cych nas
w domowych obowi±zkach (np. sprz±tanie, dbanie o ogród,
drobne remonty, zarz±dzanie budynkami itd.). Z us³ug, tak
zwanych outsourcingowych, coraz chêtniej korzystaj± te¿
firmy, którym po prostu nie op³aca siê zatrudnianie niektórych
specjalistów na etatach, wol± czê¶æ prac zlecaæ na zewn±trz
(np. prowadzenie ksiêgowo¶ci czy zarz±dzania lud¼mi albo
budynkami). A ¿e przysz³o¶æ naszej gospodarki to przede
wszystkim ma³e i ¶rednie firmy, wiêc bêdzie te¿ ros³o zapotrzebowanie
na ludzi potrafi±cych takimi w³a¶nie firmami zarz±dzaæ.
Druga istotna sprawa wynika z przewidywanego
przyst±pienia Polski do Unii Europejskiej. Pocz±tkowo jej
rynki pracy mog± okazaæ siê dla nas trudno dostêpne, ale
za jaki¶ czas jak najbardziej, bo jednak specjali¶ci zawsze,
wcze¶niej lub pó¼niej, maj± szanse zatrudnienia.
Bêdzie wiêc mo¿liwo¶æ poszukiwania zatrudnienia
za granic±. Ju¿ dzi¶ zreszt± niektóre kraje zachodnie zg³aszaj±
chêæ zatrudnienie polskich specjalistów, np. pielêgniarek
w szpitalach i do opieki nad osobami starszymi. Jak wiêc
widzisz, dobra znajomo¶æ obcych jêzyków mo¿e byæ coraz bardziej
przydatna równie¿ ze wzglêdu na perspektywê pracy poza Polsk±.
Na koniec jeszcze co¶ niezwykle wa¿nego.
Prognozy zweryfikuje rynek. Bez wzglêdu jednak na to, czy
siê sprawdz±, czy nie, pamiêtaj, ¿e zawsze, choæ w mniejszej
liczbie ni¿ dzi¶ potrzebni jednak bêd± nauczyciele, górnicy
i hutnicy, archeolodzy i filozofowie. Je¶li wiêc marzysz
o którym¶ z tych zawodów od dziecka, to mo¿e id¼ jednak
za g³osem serca.
Ale przygotowuj siê do zawodowego startu
ju¿ zawczasu, by¶ wchodzi³ na rynek pracy przygotowany i
by³ dla potencjalnego pracodawcy atrakcyjnym kandydatem.
Zastanów siê, co chcesz robiæ, nie tylko bior±c pod uwagê
konkretne stanowisko, ale przede wszystkim swoj± osobowo¶æ
i predyspozycje. |