Anemia - gdy brakuje czerwonych krwinek

To wła¶nie krwinki czerwone s± odpowiedzialne za transport tlenu do wszystkich komórek w naszym organizmie. W przypadku anemii (niedokrwisto¶ci) ten proces ulega zaburzeniu. Krew stanowi także ¶rodowisko no¶ne dla innych substancji odżywczych i budulcowych, enzymów, hormonów oraz ciał odporno¶ciowych. Każde zaburzenie w obrębie tych funkcji jest alarmuj±ce dla całego ciała. Przyczyn powstawania anemii jest wiele, dlatego też pierwszym krokiem do zdrowia powinna być wizyta u lekarza domowego lub dietetyka albo konsultanta ShapeWorks-Wellness i badania diagnostyczne.

Badania wstępne, jakie może zlecić lekarz:

• Oznaczenie hematokrytu
• Oznaczenie hemoglobiny
• Liczba erytrocytów i wskaĽniki czerwonych krwinek ( w tym MCV i RDW)
• Liczba retikulocytów
• Badanie rozmazu krwi
• Oznaczenie liczby leukocytów i wzór odsetkowy
• Liczba płytek krwi

Oczywi¶cie może zaistnieć konieczno¶ć badań dodatkowych, niezbędnych w ustaleniu rodzaju anemii i ewentualnej terapii. Często zdarza się, że dopiero badania laboratoryjne wskazuj± na problemy zwi±zane z niedokrwisto¶ci±. Od jej rodzaju zależy również strategia, jak± przyjmiemy, aby przywrócić równowagę w naszym organizmie.

Często pierwsze objawy nie s± dla nas sygnałem choroby. Tłumaczymy sobie je przemęczeniem i po¶piechem czy też, przykładowo przesileniem wiosennym.

Ogólne objawy anemii:

• Osłabienie i zmęczenie
• Senno¶ć
• Skłonno¶ć do omdleń
• Zawroty głowy
• Drażliwo¶ć, problemy ze skupieniem uwagi
• Blado¶ć dzi±seł, spojówek i wokół paznokci
• Szybkie bicie serca
• Duszno¶ć wysiłkowa
• Owrzodzenie języka i jamy ustnej
• Siniaki lub krwawienia
• Drętwienie i drżenie stóp
• Mdło¶ci i biegunka

Prawidłowa diagnostyka wymaga wykluczenia czynników genetycznych i ¶rodowiskowych oraz schorzeń współistniej±cych. Najczę¶ciej jednak winny jest nasz styl życia i nieprawidłowa dieta. Sposób odżywiania ma także istotny wpływ na leczenie wszystkich rodzajów anemii.

Rodzaje niedokrwisto¶ci:

• Niedokrwisto¶ci niedoborowe – niedobór żelaza, witaminy B12 lub kwasu foliowego
• Niedokrwisto¶ci hemolityczne
• Niedokrwisto¶ci na tle zaburzeń wytwarzania
• Niedokrwisto¶ci w różnych stanach chorobowych

Diagnoza i co dalej?

Aby wspomóc krwiotwórcze siły organizmu musimy zadbać o to, aby na naszym talerzu znalazły się produkty bogate w żelazo, białka oraz witaminy C i B. Odpowiednia dieta, jako¶ć produktów i suplementy to pocz±tek realizacji naszego planu powrotu do zdrowia.

Żelazo

To metal, który jest składnikiem hemoglobiny, lecz całkowita jego ilo¶ć w naszym ciele jest bardzo mała. Przykładowo u dorosłej kobiety waha się w granicach jednego grama. Dzienne zapotrzebowanie to 10 – 12 miligramów, a u kobiet nawet 13 – 25 miligramów.

Sygnały ostrzegawcze ¶wiadcz±ce o niedoborze żelaza:

• Znużenie
• Zaparcia
• Osłabienie popędu płciowego
• Łamliwe paznokcie
• Trudno¶ci z oddychaniem
• Brak chęci do życia
• Blado¶ć
• Wypadanie włosów
• Pękanie k±cików ust
• Trudno¶ci w koncentracji uwagi
• Mrowienie w stopach i dłoniach

Zdrowy organizm pobiera z masy pokarmowej około 10% – 15% zawartego w niej żelaza. Zdarza się jednak, że z powodu problemów trawiennych i schorzeń układu pokarmowego wchłanianie tego pierwiastka jest utrudnione. Przyczyn± może być mała kwasowo¶ć i brak odpowiednich kwasów organicznych. Preparaty żelaza należy przyjmować podczas jedzenia, pamiętaj±c o witaminie C.

W naszej diecie najlepszym Ľródłem żelaza jest czerwone mięso. Je¶li jeste¶my jego przeciwnikiem powinni¶my polubić: warzywa li¶ciaste (m.in. botwinę i szpinak) oraz produkty pełnoziarniste, warzywa str±czkowe, groch, fasolę, soczewicę i ciemny nieczyszczony cukier oraz melasę (produkt uboczny w produkcji cukru) a także suszone ¶liwki i figi. W przypadku melasy trzeba zwrócić uwagę na datę przydatno¶ci do spożycia i sprawdzić szczelno¶ć opakowania.

CIEKAWOSTKA:

Niedobór żelaza jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych problemów zdrowotnych na ¶wiecie. Okazuje się jednak, że bardzo prostym do rozwi±zania. Naukowcy opracowali now± technologię dzięki  której możliwe jest wzbogacenie soli kuchennej nie tylko w jod,ale również w... żelazo.

Sól wydaje się być najlepszym no¶nikiem składników mineralnych, i jednym z niewielu podstawowych artykułów spożywczych stosowanych we wszystkich regionach ¶wiata w porównywalnych ilo¶ciach.

Wzbogacenie soli jodowanej żelazem wymagało opracowania specjalnej technologii, ponieważ jod i żelazo wchodz± w niekorzystne interakcje. Jak dowodz± badania smak i kolor soli nie odbiegaj± od normy a ilo¶ć wchłoniętego pierwiastka w pożywieniu wystarczaj±ca.

Kanadyjczycy wyliczyli koszt zakupu soli z żelazem na jednego konsumenta rocznie i nie przekracza on 15 centów.

 PRZEPIS – Łyk zdrowia z duż± ilo¶ci± żelaza

 Napój z barszczu czerwonego z chrzanem i czosnkiem

Witamina B12 (cyjanokobalamina)

Nie jest wytwarzana ani przez ro¶liny ani przez zwierzęta, lecz przez bakterie i inne jednokomórkowe organizmy. Człowiek potrzebuje około 100mg witaminy B12 dziennie. Nasze ciało potrafi j± przechowywać, dlatego nie ma konieczno¶ci codziennego spożywania pokarmów, które j± zawieraj±. Jest potrzebna do funkcjonowania wszystkich komórek. Wraz z kwasem foliowym bierze udział w tworzeniu czerwonych krwinek w szpiku kostnym, poprawia wydajno¶ć mózgu i utrzymuje w dobrej kondycji układ nerwowy. Przede wszystkim wspomaga działanie żelaza, witaminy C i B5, kwasu foliowego i choliny. Stabilizuje krwawienie miesięczne i zapobiega depresji poporodowej.

Jej niedobór często nie ujawnia się latami, a w konsekwencji prowadzi do poważnych zaburzeń zwi±zanych z koncentracj±, upo¶ledzeniem ruchów, urojeniami, apati±, zaburzeniami psychicznymi zmianami organicznymi w mózgu i układzie nerwowym.

Witamina B10 (kwas para-aminobenzoesowy)

Uczestniczy w przemianach żelaza i tworzeniu czerwonych ciałek krwi, wspomaga produkcję kwasu foliowego i wchłanianie witaminy B5. Jest niezbędny w leczeniu anemii.

Jego brak to: egzemy, szybkie siwienie, zapalenie kaletek maziowych i zaburzenia pracy żoł±dka.

Witamina B4 (kwas foliowy)

Pełni kluczowa rolę w przemianach metabolicznych, także w procesach syntezy kwasów nukleinowych, Jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania układu krwiotwórczego.

Niedobór kwasu foliowego powoduje: zapalenie języka, nudno¶ci i biegunki. Szczególnie jest ważny dla kobiet w ci±ży (zagrożenie wyst±pienia wad wrodzonych układu nerwowego), niemowl±t i dziewcz±t w okresie dojrzewania. Pomaga w funkcjonowaniu naszego organizmu w chwilach dużego stresu, a także w wieku podeszłym. Często niedoceniany i nie traktowany jako suplement. Jego poziom zmniejszaj± leki antykoncepcyjne i duże dawki witaminy C.

Jego niedobory możemy uzupełniać duż± ilo¶ci± warzyw i owoców w diecie.

Najbogatszym Ľródłem witamin z grupy B s±:

drożdże piwne, razowa m±ka, ciemny ryż, surowe zarodki pszenne (popularne kiełki), zielone i żółte warzywa, fasola, groch, soczewica, kapusta, orzechy, migdały, sezam, melasa, mleczko pszczele, w±tróbka cielęca.

PRZEPIS – Łyk zdrowia z witaminami B

Kwas owocowy z drożdżami

Witamina C (kwas askorbinowy)

Większo¶ć zwierz±t jest w stanie sama syntetyzować kwas askorbinowy, jedynie człowiek, małpy i ¶winki morskie nie posiadaj± tej zdolno¶ci. Najlepiej jest przyswajana w jelicie cienkim i dwunastnicy. Jako antyoksydant rozpuszczalny w płynach ustrojowych, chroni wnętrze komórek i ich otoczenie przed atakiem wolnych rodników. Odpowiednia jej podaż zapewnia dobre funkcjonowanie układu odporno¶ciowego, aktywizuje wiele enzymów, reaktywuje witaminę E, bierze udział w metabolizmie tłuszczy, działa  profilaktycznie w chorobie niedokrwiennej serca. Przede wszystkim wraz z kwasem foliowym i witamina B12 pobudza dojrzewanie czerwonych ciałek krwi.

¬ródła naturalnej witaminy C: czarna porzeczka, brokuły, brukselka, kapusta, grejpfruit, pieprz zielony, cytryna, mango, sok pomarańczowy, pomarańcze, papaje, ziemniaki, owoce dzikiej róży, szpinak, poziomki, pomidory, mandarynki, rzeżucha.

PRZEPIS – Łyk zdrowia z witamin± C

Napój cytrynowy z melis±

UWAGA!

Jednym ze zwi±zków najszybciej blokuj±cych przyswajanie mikroelementów w organizmie jest biały cukier.

W warunkach domowych straty witaminy C spowodowane przechowywaniem sięgaj± 40 – 70%, podgrzewanie eliminuje go w 90%.

Witaminy z grupy B i C s± rozpuszczalne w wodzie, dlatego łatwo je wypłukać z organizmu.

Preparaty żelaza mog± być bardzo niebezpieczne, je¶li s± zażywane bez potwierdzenia niedoborów tego pierwiastka.

Preparaty z jeżówki i pokrzywy to od wieków stosowane przez zielarzy ¶rodki przeciw anemii. Poprawiaj± przyswajanie żelaza z pożywienia.

Nie należy dodawać żelaza do mleka – wapń blokuje jego wchłanianie. Podobnie może działać kawa i herbata.

Ludzie pij±cy alkohol zwiększaj± ryzyko wyst±pienia anemii, może on nawet zahamować produkcję czerwonych ciałek.

Nikotyna poważnie zwiększa zapotrzebowanie organizmu na witaminy z grupy B i witaminę C.

Bibliografia:

Przegl±d Reader’s Digest – Uzdrawiaj±ca moc witamin, minerałów i ziół. Warszawa 2000r

Krystyna Rożnowska -  Witaminy i biopierwiastki  Kraków 2002

Kompendium SprawdĽ co radzi lekarz – Warszawa 2003

Kazimierz Sułek, Katarzyna Budziszewska – Leczenie niedokrwisto¶ci Bielsko-Biała 2002

Dr H.Winter Gryffith – Witaminy minerały i pierwiastki ¶ladowe 1994

Jon Murtagh – Praktyka Ogólna lekarza rodzinnego 1998

Redakcja Kazimierza Janickiego – Domowy poradnik medyczny 2004

Cykl wykładów i artykułów dr Grażyny Paj±k lata 1991 - 2004